Кәнәфи, җәяүлеләр кичүе, игътибар: юлда балалар куркынычсызлыгының өч нигезе

Автор фотосы.
Балалар кәнәфие — затлылык түгел, ә канун һәм гомер
Россиядә юл-транспорт һәлакәтенә (ЮТҺ) эләккән һәр өченче бала машинада махсус тотып тору җайланмасыннан башка барган. Бу — коры статистика гына түгел. Бу — саклап калып була торган реаль гомерләр.
Дәүләт автоинспекциясе мәгълүматларына караганда, сертификатланган балалар кәнәфиен куллану һәлакәт вакытында сабыйлар өчен үлем куркынычын — 71%ка, ә 4 яшькә кадәрге балалар өчен 54%ка киметә. Шуңа карамастан, күп кенә ата-аналар һаман да: «Балам тыныч кына утыра, кулымда гына тотармын», «Юл кыска — берни дә булмас» яки «Узган ел да шулай бардык — барысы да яхшы иде», — дип уйлыйлар.

Бу — балалар кәнәфиеннән күпкә кыйммәткә төшә торган ялган карашлар.
Гөлшат Зәйнуллина, «Юл хәрәкәте куркынычсызлыгы» (БДД) ДБУның әйдәп баручы белгече:
— Ата-ана баласын кәнәфигә утырту урынына кулына алган саен, аның гомерен куркыныч астына куя. Сәгатенә 50 чакрым тизлек белән барганда һәлакәт килеп чыкса, 15 килограммлы бала 300 килограммлы «снарядка» әверелә. Өлкән кешенең куллары аны тотып кала алмаячак. Канунга битарафлыкны акларлык бернинди сәбәп тә юк. Балалар кәнәфие — ул уңайлык турында түгел. Бу — башлангыч җаваплылык турында. Без реанимацияләрдә «әнисе янында гына барган» балаларны даими күреп торабыз... Ә бит фаҗигане булдырмый калырга мөмкин иде.
Юл аркылы чыгу: «яшел янганда» түгел, ә «куркынычсыз булганда»
Без бик еш ишетәбез: «Бала карый бит!», «Ул йөгермәде бит!». Ә аннары — «Без бит кызыл утта чыкмадык!»...
Ләкин балалар — кечкенә өлкәннәр түгел. Аларның тизлекне, ераклыкны һәм куркынычны кабул итү сәләте 12 яшькә кадәр генә формалаша. Светофорда яшел ут янса да — бу әле шофер баланы күрде дигән сүз түгел. Җәяүлеләр кичүе булса да — бу әле шофер аны күрде дигән сүз түгел.
Ата-аналар өчен «3+1» кагыйдәсе:
Баланы кулыннан тотыгыз — хәтта "зебра«да да.
Үрнәк күрсәтегез: туктагыз, ике якка да карагыз, автомобильләр тулысынча туктаганны көтегез.
Аңлатыгыз: «Машина туктап торса да — шофер безне күрмәскә мөмкин. Машина кузгалып киткәнне көтик».
+1: Беркайчан да йөгереп чыкмагыз — хәтта юл «чиста» кебек күренсә дә.
— Без балаларны: «Кара, көт, инан», — дип өйрәтәбез. Ләкин үзебез еш кына ашыгабыз, телефонга игътибарыбызны югалтабыз, «соңгы мизгелдә» чыгып калырга тырышабыз. Балалар бездән үрнәк ала. Әгәр без ашыксак — алар йөгерә. Әгәр без светофорга игътибар итмәсәк — алар да шулай эшли, — дип өсти Гөлшат Зәйнуллина.

Нәрсә эшләргә?
• Балалар кәнәфиен яшенә карап түгел, ә буена һәм авырлыгына карап сатып алыгыз. Сертификатын тикшерегез.
• Аны дөрес итеп урнаштырыгыз — «кәнәфигә кую» гына җитми, каешларын, аның ничек тартылуын һәм авышлык почмагын тикшерегез.
• Баланы автомобиль салонында беркайчан да берүзен калдырмагыз — хәтта ике минутка да.
• Юл аркылы чыгуны теш чистарту кебек үк мөһим күнекмә буларак өйрәтегез. Һәр көнне — практика.
• Балалар белән юл турында «куркыныч урын» буларак түгел, ә игътибарлы булырга кирәк булган урын буларак сөйләшегез.

— Куркынычсызлык — бер тапкыр гына ясала торган чара түгел. Бу — юлда иминлек кагыйдәләрен саклау гадәтен формалаштыручы көндәлек эш, — дип өлкәннәрнең игътибарын юнәлтә Гөлшат Зәйнуллина.
Бу мәкалә белән дусларыгыз, әби-бабайлар — балаларны машинада йөртүче яки алар белән урамда йөрүче һәркем белән бүлешегез. Бер пост гомерне саклап калырга мөмкин.