2026 елның октябрь–декабрь айларында Татарстан Республикасыннан хәрби хезмәткә чакыру буенча 3,3 меңгә якын кешене җибәрү планлаштырыла. Чакырылыш тәртибе, хезмәттән кичектереп тору (отсрочка) нигезләре, кампания планы һәм белгечләрне әзерләү турында хәбәрчебезгә Татарстан Республикасы Лаеш районы хәрби комиссары, подполковник Айрат Кәримулла улы Гайнуллин сөйләде.

Лаеш районында кампания барышы

— Көзге чакырылыш старт алды инде. Лаеш районында бу эш ничек оештырылды?
— Кампания тулы куәткә бара. Агымдагы чакырылыш чорында районда яшәүче 500дән артык кеше хәрби-медицина тикшерүе һәм чакырылыш комиссиясе узарга тиеш. Шул уңайдан аларның барысы да гаскәрләргә җибәрелмәячәк — шактый өлеше законлы нигезләрдә: укуы, гаилә шартлары һәм башка каралган очраклар буенча хезмәттән кичектерелү хокукын алачак. Саннар ягыннан караганда, язгы чор белән чагыштырганда сизелерлек үзгәрешләр юк.

Хәрби хезмәттән кичектерелү кемнәргә бирелә?

— Бүген кемнәр хәрби хезмәттән кичектерелү хокукына ия?
— Хезмәттән кичектерелү хокукы гражданнарның берничә категориясенә бирелә:

• Студентларга: аккредитацияләнгән программалар буенча көндезге бүлектә укучы техникум, колледж, югары уку йортлары студентларына, шулай ук аспирантлар, ординаторлар һәм ассистент-стажерларга.
• Укуын тәмамлаучыларга: урта гомуми белем бирү программасы буенча дәүләт йомгаклау аттестациясен (ГИА) уңышлы тапшырган егетләргә.
• Махсус белгечләргә: куркынычсызлык органнары хезмәткәрләре, дин әһелләре (шул исәптән иске йолалык тарафдарлары — старообрядлар) һәм IT-белгечләр өчен (алар өчен Россия Федерациясе Президенты указлары нигезендә махсус нигезләмәләр гамәлдә).
• Качакларга: гражданлык алганчыга кадәр мәҗбүри күчеп килүче дип танылу турында үтенеч биргән яисә качакланган дип танылган затлар да бу хокуктан файдалана ала.

Яшь чикләре һәм хезмәт срогы

— Ноябрь аенда чакырылышның яшь чикләрен һәм хезмәт итү срогын искә төшерегезче, зинһар.
— Хезмәт итү срогы үзгәрешсез кала — 12 ай. Яшькә килгәндә: 2024 елның 1 гыйнварыннан чакырылыш яше 30 яшькә кадәр арттырылды. Бу кагыйдә әлеге датадан соң Россия гражданлыгын алган затларга да кагыла: әгәр паспорт алган мизгелдә кешегә әле 30 яшь тулмаган булса, ул гомуми нигезләрдә чакырылырга тиеш.

Ел әйләнәсе чакыру: Яңа закон нигезе

— Быел яңа закон чыгару үзгәрешләре үз көченә керде. Алар чакырылыш яшендәге егетләр өчен нәрсәне үзгәртә?
— Дөрестән дә, 2026 елның 1 гыйнварыннан 2025 елның 4 ноябрендәге 412-ФЗ номерлы Федераль закон гамәлдә. Аның нигезендә, хәрби хезмәткә чакыру чаралары хәзер ел дәвамында — 1 гыйнвардан 31 декабрьгә кадәр тормышка ашырыла. Бу яңалык запаста булмаган 18 яшьтән 30 яшькә кадәрге ир-атларга кагыла.

Мөһим искәрмә: Төп чакырылыш чараларын гаскәргә җибәрү белән бутамаска керек. Медицина тикшерүенә һәм комиссия утырышларына чакыру хәзер ел әйләнәсе мөмкин булса да, гаскәрләргә җибәрү (отправка) элеккечә үк ике төп чорда башкарыла — 1 апрельдән 15 июльгә кадәр һәм 1 октябрьдән 31 декабрьгә кадәр. Ягъни, агымдагы 2026 елгы көзге кампания гражданнар өчен гадәти вакытта бара, әмма яңартылган закон кысаларында оештырыла.

Көзге кампания графигы һәм этаплары

— Кампания планы ничек төзелгән? Егетләрне җибәрү нинди график буенча барачак?
— План этаплап исәпләнгән. 2026 елның 1 октябреннән 19 октябренә кадәр чакырылыш һәм медицина комиссияләре актив эшли: без исәп-хисап мәгълүматларын ачыклыйбыз, документлар рәсмиләштерәбез һәм алдан әзерләнгән исемлекләрне төзибез. 20 октябрьдән җыелу пунктыннан яңа алынган егетләрне беренче җибәрүләр башлана. Ноябрь аенда махсус әзерлек узган белгечләрне максатчан җибәрү планлаштырылган. Декабрь ае йомгаклау этабы булачак: соңгы җибәрүләр узачак, хисаплылык ябылачак һәм кампаниягә нәтиҗәләр ясалачак. Төбәкнең җыелу пункты бу чорда өзлексез эшләячәк.

БПЛА операторларын әзерләү

— Сез исемнәрен атаган әзерлекле белгечләр дип кемнәрне күздә тотасыз?
— Бу — агымдагы елның иң мөһим һәм актуаль юнәлешләренең берсе. Без пилотсыз очу аппаратлары (БПЛА) операторлары булган белгечләр әзерләдек. Әлеге чакырылыш укучылары ноябрь аендагы җибәрүләр барышында максатчан рәвештә гаскәрләргә җибәреләчәк.

— Әзерлекнең ничек алып барылуы турында тулырак сөйләгезче. Укыту алдан оештырылдымы, әллә егетләр белгечлекне хәрби частта гына үзләштерәчәкме?
— Укыту чакырылышка кадәр, алдан ук этаплап алып барылды. Башта яшьләр техникумда тиешле профиль буенча урта һөнәри белем алдылар. Бу аларга гражданлык тормышында да, хәрби өлкәдә дә кулланырлык тотрыклы белем нигезе бирде. Икенче этапта алар аэроклуб базасында хәрби-исәп белгечлеге буенча яңадан әзерлек уздылар. Анда егетләр аппаратлар белән идарә итү, навигация системалары белән эшләү, мәгълүматларны эшкәртү һәм төрле тактик сценарийларда эш итү буенча гамәли күнекмәләрне шомарттылар. Алар гражданлык квалификациясенә дә, махсус хәрби әзерлеккә дә ия. Бу аларга хәрби бүлекчәләргә тизрәк яраклашырга һәм хезмәт бурычларын нәтиҗәлерәк башкарырга мөмкинлек бирәчәк.

Беренче чиратта җибәрү һәм гаилә шартлары

— Хезмәткә беренче чиратта кемнәр җибәрелә һәм гаилә шартлары ничек исәпкә алына?
— Беренче чиратта Кораллы Көчләр сафларына югары һәм урта һөнәри белеме булган, шулай ук хәрби-исәп белгечләре җибәрелә. Гаилә шартларына килгәндә: әгәр чакырылыш яшендәге егетнең гаиләсе һәм балалары булса, яисә аның тәрбиясендә пенсия яшендәге әти-әнисе яки авыру туганнары булса, ул яшәү урынына якын җирдә хезмәт итәчәк. Без мондый очракларга аеруча игътибарлы карыйбыз һәм һәр очракны катгый рәвештә аерым тикшерәбез.

Ачыклык һәм объективлык гарантиясе

— Чакырылыш комиссиясе эшенең ачыклыгы ничек тәэмин ителә?
— Комиссия составына Лаеш районундагы Кеше хокуклары буенча вәкаләтле вәкилнең вәкиле керә, бу исә безнең эшнең объективлыгын һәм ачыклыгын гарантияли. Барлык карарлар да коллегиаль рәвештә кабул ителә. Без һәр яшь кешенең вазгыятен формаль яктан гына түгел, тулысынча тикшерәбез.

Юату һәм хәрби комиссар теләкләре

— Айрат Кәримулла улы, чакырылыш яшендәге егетләргә һәм аларның әти-әниләренә нәрсәләр теләр идегез?
— Беренче чиратта— тынычлык. Чакырылыш — закон белән төгәл регламентланган процесс, һәм без аның гадел, ачык һәм һәр кешегә хөрмәт белән үтүе өчен барысын да эшлибез. Әгәр яшьләрнең яисә аларның әти-әниләренең сораулары туса, хәрби комиссариат ишекләре һәрвакыт ачык — без аңлатмалар бирергә һәм һәр вазгыятьне ачыкларга ярдәм итәргә әзер. Барыгызга да сәламәтлек һәм үз көчегезгә ышаныч телим.