Начар этләр юк, начар хуҗалар бар

Анна Николаевна, йорт хайваннарын тоту нинди закон акты белән җайга салына?

-Танылган язучы Экзюпериның «Без үзебезгә ияләштергәннәр өчен җаваплы" сүзләрен үзгәртсәк, шуны әйтергә була: без ияләштергән хайваннар өчен җаваплы. Нинди дә булса түгел, ә ТР Административ хокук бозулар кодексының 3.7 маддәсе буенча - этләрне урамда йөртү тәртибен бозган өчен.

Кыскача әйткәндә, анда нәрсә турында языла?

- Һәр кеше, эт сатып алганда, моның белән өстәмә вазыйфалары барлыкка килүен белергә тиеш. Закон нигезендә йорт хайваннары хуҗалары (бу очракта этләр) тирә-юньдәгеләрнең иминлеген тәэмин итә торган тиешле чаралар күрергә, йорт хайваннарын балалар мәйданчыкларына һәм башка җәмәгать файдалану урыннарына җибәрмәскә тиеш. Этләрне уртак ишегалларына һәм урамга бәйдә һәм борынчык белән генә чыгарырга рөхсәт ителә.

Кызганычка каршы, барлык эт хуҗалары да бу таләпләрне үтәмиләр…

-Мондый хуҗаларга Лаеш районының Административ-техник инспекциясе административ хокук бозу турында беркетмәләр төзи, аларны җәмәгать судьялары карый. Мәсәлән, 2019 елда этләрне карап тоту буенча төрле хокук бозулар өчен 19 кеше җаваплылыкка тартылган. Эт хуҗаларының ваемсызлыгы һәм битарафлыгы аркасында хайваннар тешләүдән кешеләр зыян күрә. Зыян күрүчеләр арасында балалар, күршеләр, үтеп баручылар бар. Кайбер хуҗалар аңлый алмыйча: "Шундый яхшы эт, игелекле, беркемне дә тешләгәне юк иде. Һәм кинәт..."» дип уйлый. Бу аңлашыла да, эт, «кеше дусты» булса да, үзенең тәртибен алдан белеп булмый торган хайван, бигрәк тә чит кешеләр белән.

Закон таләпләрен үтәмәгән эт хуҗалары нинди җәза ала?

- Аларны тоту кагыйдәләрен бозган өчен эт хуҗаларына штраф 300 сумнан алып бер меңгә кадәр тәшкил итәргә мөмкин.

Әлбәттә, тешләүдән зыян күрүче өчен бу юаныч түгел. Физик җәрәхәтләрдән тыш, кеше бу очракта көчле психологик травма да ала бит. Тик хокук бозучы административ җәза белән котылып кала алмый: зыян күрүчеләр мораль яки матди зыянны каплау турында судка дәгъва бирә ала.